Kardinaal Eijk sloot op 27 april als laatste pelgrim aan bij de bisdombedevaart naar Lourdes van het Aartsbisdom Utrecht. Hij was die ochtend hoofdcelebrant tijdens de Eucharistieviering in de Bernadettekerk, vicaris Kuipers (vicariaat Deventer) verzorgde de preek. Dat het 27 april Koningsdag was, bleek uit de oranje kleding en diverse accessoires van een flink aantal pelgrims. Na afloop van de viering was er voor alle pelgrims buiten een gezamenlijk koffiemoment, waarbij het Wilhelmus werd gezongen en oranjebitter werd geschonken.

Ook vicaris Kuipers haakte in zijn preek aan bij Koningsdag en de koninklijke familie. Zo vroeg hij wie van de pelgrims wel eens iets had gezien van de tv-serie Máxima over het leven van de koningin. Kuipers: “Wat mij persoonlijk raakte in de serie was de enorme worsteling van Máxima met het verleden van haar vader Jorge Zorreguieta, zijn rol in de militaire dictatuur van Videla. … Zij kan er persoonlijk niets aan doen maar ze wordt er wel op aangekeken. Het werpt een schaduw over haar leven en ze kan er moeilijk los van komen.” En dat is herkenbaar, zo zei vicaris Kuipers: “Soms dragen mensen een last mee die ouder is dan zijzelf: een eeuwenoude familieschuld, een verslaving van ouders of een gewelddadig verleden. Dat is ook hoe erfzonde werkt: we dragen de gevolgen van een zonde die onze voorouders hebben begaan. Daardoor is onze wereld, is ons leven aangetast, gebroken. Het is geen persoonlijke schuld maar wel iets dat aan ons voorafgegaan is en waar we allemaal last van hebben. Iedereen, alle mensen, zonder onderscheid.”

Met één uitzondering: Maria. “Bij haar 16de verschijning aan Bernadette heeft ze zich bekend gemaakt met de naam: ‘Ik ben de Onbevlekte Ontvangenis’.” Een onbegrijpelijke uitspraak, niet alleen in het eenvoudige Lourdes van die tijd maar ook voor ons hier en nu, aldus Kuipers. “Het betekent dat Maria vanaf het allereerste moment van haar bestaan door God bewaard is voor de gevolgen van de erfzonde, voor die gebrokenheid die we allemaal met ons meedragen omdat zij de moeder geworden is van Gods Zoon. En daarmee wordt Maria een teken van hoop want waar wij gebrokenheid kennen, is zij het begin van een nieuwe mensheid.”
In het Evangelie van deze viering werd het verhaal over de bruiloft van Kana gelezen, een verhaal waarbij in de feestvreugde ook gebrokenheid is: de wijn raakt namelijk op. Maar Maria weet dat Jezus het feest kan redden en spreekt dan die eenvoudige, maar krachtige woorden: Doet maar wat Hij u zeggen zal. “Zo wijst zij ons de weg,” aldus Kuipers. “Niet naar zichzelf, maar naar haar Zoon. Jezus verandert water in wijn. En niet zo’n beetje ook. Wat tekort schiet, wordt royale overvloed.”

Vicaris Kuipers: “Dat is ook wat er gebeurt in Lourdes. Miljoenen mensen komen hiernaartoe met hun lasten, hun ziekten, hun verleden. En ook wij komen hier met onze tekorten, ons verdriet, onze wonden – misschien wel een verleden dat zwaar op ons drukt. En ook tot ons zegt Maria: Doet maar wat Hij u zeggen zal … vertrouw op Hem. Daarmee is de onbevlekte ontvangenis van Maria geen afstandelijk dogma uit ver vervlogen tijden. Nee, het is een belofte aan ieder van ons: God is sterker dan onze menselijke gebrokenheid, sterker dan onze schuld. In Hem wordt wat gebroken is weer hersteld. We zitten niet gevangen in wat er ooit gebeurd is ver voordat wij er waren. Nee, er is toekomst. God kan nieuwe mensen van ons maken, Hij WIL nieuwe mensen van ons maken. Zoals een moeder haar kind troost, zo wil God ons troosten. … Laten we hopen en bidden dat deze bedevaart in Lourdes nieuwe mensen van ons mag maken.”

Viering van Barmhartigheid
‘s Middags was er – eveneens in de Bernadettekerk – een viering van Barmhartigheid met uitstelling van het Allerheiligste en gelegenheid om bij één van de vele priesters het Sacrament van Boete en Verzoening te ontvangen. Pastoor Oortman (parochies H. Gabriël en Sint Willibrordus) verwees in zijn preek naar de zojuist gelezen parabel die Jezus vertelt over de herder die 99 schapen verlaat om op zoek te gaan naar het ene verloren schaap. Volgens de Farizeeën en Schriftgeleerden bemoeit een ware mens van God zich niet met zondaars, “maar Jezus maakt duidelijk dat God zich bekommert om iedere mens, zondaar, rechtvaardige en alles wat daar tussenin zit. God houdt van iedere mens,” aldus Oortman. “Wij zijn hier bij elkaar om tijdens deze viering eens te meer te ervaren dat wij geliefde kinderen van God zijn. Ieder van ons. Zoals we zijn: mensen met goede en minder goede kanten. Niemand van ons is volmaakt.”

Pastoor Oortman wees erop dat de lijn tussen goed en kwaad flinterdun is – dat geldt voor het grote kwaad in de wereld maar ook voor het kwaad in onszelf. “Dat is niet altijd gemakkelijk te erkennen. Ja, de meesten van ons zijn goede mensen, maar als we eerlijk zijn, als we de moeite nemen om ons geweten te onderzoeken, dan komen we allemaal dingen tegen die tussen ons en God en tussen ons en onze medemensen staan. Dingen die we fout hebben gedaan, waarmee we onze medemens pijn en verdriet hebben gedaan, waarmee we God hebben beledigd en waarbij Zijn Liefde voor ons gepijnigd is.”
“Je zonden erkennen brengt bevrijding met zich mee, omdat God vergeeft. Dat is de Blijde Boodschap, daardoor gaan we zien met nieuwe ogen, daardoor zijn we niet meer gevangen in de gebeurtenissen van het verleden, maar staan wij open voor de toekomst. Dat is een overwinning over jezelf; verlost van dat wat je bedrukt,” aldus pastoor Oortman.

“Ons geloof kent het grote geschenk van het Sacrament van Boete en Verzoening. De heilige Bernadette werd door de Dame opgeroepen boete te doen. Boete doen is allereerst erkennen dat je zonden met je meedraagt, het vraagt zelfkennis, het vermogen om eerlijk naar jezelf en jouw handelen te kijken; boete doen betekent ten tweede dat je uitspreekt in de beslotenheid van de biecht welke fouten, tekorten, zonden jij met je meedraagt en daar de verzoening mag ontvangen in de absolutie, de kwijtschelding, de vergeving. Dat is een grote genade, een groot geschenk dat ons gegeven is. En dan het derde element: jouw voornemen om je leven te beteren. In dit sacrament spreekt het vertrouwen van God dat Hij ieder van ons in staat acht om zijn of haar leven te bouwen op dat grote gebod dat Jezus ons heeft gegeven: Heb God lief en de naasten als uzelf.”

Jongerenprogramma: catechese
Eerder diezelfde middag verzamelde een groep van zo’n 15 à 20 jongeren zich bij het beeld van de Gekroonde Maagd op de Esplanade, om samen naar het hotel te lopen waar een ruimte was gereserveerd voor hun catechesebijeenkomst. Diocesaan jongerenwerker Sarah Mijhad: “We hebben eerst een voorstelrondje gedaan: wat is je naam, waar kom je vandaan en waar kijk je naar uit? We bleken uit heel Nederland te komen, velen kijken uit naar de Lichtprocessie vanavond en de Grot. De meeste jongeren zijn voor het eerst in Lourdes.
Na een kennismakingsspel hebben we catechese gehoord over de biecht. Door middel van een uitbeelding van de biecht (géén daadwerkelijke!!, puur om de vorm te laten zien!!) leerden we hier meer over. Na enkele vragen beantwoord te hebben, sloten we af met een opmerking van een jongere, Bart: ‘het Sacrament van Boete en Verzoening klinkt eng, maar het is vooral een bron van vreugde!’ Na een Weesgegroet ging ieder weer zijn/haar weg. Het was een positieve ontmoeting.”

Foto’s: Door middel van een uitbeelding van de biecht (geen daadwerkelijke) leerden de jongeren meer over dit sacrament

‘s Avonds namen de pelgrims deel aan de Lichtprocessie. Deze was vanwege de kans op onweer verplaatst van buiten naar de ondergrondse Pius X basiliek. Zelfs voor een pelgrim die al 30 keer in Lourdes was geweest, was dit een primeur. De gezinnen met kleine kinderen kregen een plaats vooraan de processie toebedeeld, vlak achter de vaandels en de meelopende bisschoppen. Kardinaal Eijk sprak het slotgebed uit en gaf de zegen aan het eind van de lichtprocessie.

Henny Wermers (St. Marcellinus parochie) is mee als groepsleider met deze bedevaart. Voor hem is Lourdes belangrijk geweest en hij wil graag mogelijk maken dat anderen dat ook kunnen ervaren. “Ik had in 1995 lichamelijke problemen en mocht toen mee naar Lourdes. Tot dat moment wilde ik alles doen wat ik eigenlijk lichamelijk niet kon. Ik weet nog goed: ik zat toen in een rolstoel vooraan in de Pius X basiliek. Er kwam een vrouw met een gehandicapt kind van een jaar of acht in een wandelwagen naar de Italiaanse kardinaal toe en ze vroeg hem om het kind te zegenen. Ik zei tegen mezelf: ‘Dat kind moet misschien wel tachtig worden op die manier en jij zeurt over een pijnlijke rug?’ Het was voor mij een duidelijke boodschap. En daarna besloot ik dat ik zoveel mogelijk mensen de kans wilde bieden om naar Lourdes te gaan en ook zoiets te ervaren.”
“Daarom heb ik in 1996 de stichting Pelgrims voor Pelgrims opgericht. Voor zieke pelgrims was wel geld beschikbaar om naar Lourdes te gaan, maar voor hun partners is dat vaak een ander verhaal. Ziekte kost geld, zo is ook mijn ervaring. In dertig jaar is Pelgrims voor Pelgrims als een olievlek uitgebreid en nu kunnen we elk jaar een aantal bedevaarten naar Lourdes organiseren voor mensen die het financieel moeilijk hebben. Mijn motivatie is: financiën mogen nooit een obstakel zijn om naar Lourdes te gaan. Afgelopen vrijdag heb ik voor mijn inzet een lintje gekregen – ik wist vooraf van niets. Ik vind het mooi dat anderen mijn werk waarderen. Deel uitmaken van deze grote bedevaart is een bijzondere ervaring want vieringen met zoveel mensen zie je bijna niet meer.”

• Lees hier de hele preek van vicaris Kuipers
• Lees hier de hele preek van pastoor Oortman