Sinds enkele jaren is er vanuit het Aartsbisdom Utrecht een gezamenlijke deelname aan de Amsterdamse Stille Omgang, die dit jaar op zaterdag 21 maart werd gehouden. Groepen pelgrims uit parochies in het aartsbisdom sloten eerst aan bij een feestelijke Eucharistieviering in de Co-kathedrale basiliek St. Nicolaas, met als hoofdcelebrant kardinaal Eijk. Aansluitend liepen zij in stilte de bidtocht door de binnenstad van Amsterdam. De intenties voor de omgang waren dit keer: ‘Moge God, door de Eucharistie, velen bereiken en wij Hem niet afwijzen’.

In zijn preek verwees kardinaal Eijk naar zijn kindertijd: tegenover zijn ouderlijk huis stond een kruidenierswinkel, de kruidenier en zijn gezin gingen elk jaar op vakantie naar Spanje. Ze namen dan etenswaren uit hun eigen winkel mee, memoreerde kardinaal Eijk: “Dat gezin zorgde voor provisie voor de reis. Bij soldaten in de tijd van het Romeinse keizerrijk werd de provisie voor onderweg ‘via tecum’ genoemd, dat betekent letterlijk ‘op weg met jou’. Er werd proviand mee bedoeld en andere middelen die nodig waren om te kunnen reizen en je reisdoel te bereiken. De Kerk heeft ook zo’n ‘via tecum’, dat wordt uitgesproken als ‘viaticum’. Het wordt ook wel met een oude uitdrukking ‘teerspijze’ genoemd. Bij teren denken jullie gelijk aan het schilderen van jullie schuttinkie in de tuin, maar het kan ook betekenen ‘in je levensonderhoud voorzien’. Het viaticum of de teerspijze is ook voedsel, maar voor een wel heel bijzondere reis: de reis van dit aardse leven naar het toekomstige eeuwige leven, bij God, als we Christus zijn gevolgd.”

Kardinaal Eijk: “Dat viaticum van de Kerk is het sacrament van de Eucharistie dat aan stervenden wordt toegediend. Zij ontvangen daardoor Christus Zelf, het voedsel, ons manna, dat wij nodig hebben om onze reis door het leven met God mogelijk te maken. In de hostie ontvangen we Jezus zelf. Hij is het voedsel dat ons in staat stelt de reis van dit aardse leven naar het eeuwige leven te volbrengen.” Ook bij het eucharistisch wonder, dat in 1345 in een huis aan de Kalverstraat in Amsterdam plaatsvond, ging het om het viaticum, de laatste hostie die door een priester van de Oude Kerk, de oorspronkelijke Sint Nicolaaskerk, aan een stervende man werd toegediend, zo memoreerde kardinaal Eijk.

“In 1345 was het de gewoonste zaak van de wereld dat stervenden, terwijl zij bij bewustzijn waren, het viaticum ontvingen. Dat ligt nu wel anders. … Kinderen, die zelf niet meer naar de kerk gaan, zorgen er ook niet voor dat hun nog gelovige en praktiserende ouders het viaticum met de ziekenzalving ontvangen en een kerkelijke uitvaart krijgen.” En dat is om diverse redenen betreurenswaardig, aldus kardinaal Eijk die afsloot met een oproep: “Laten we zorgen dat wij zelf bijtijds het viaticum ontvangen en dat dat ook gebeurt bij familieleden en vrienden. Het mirakel van Amsterdam leert ons dat Jezus uitdrukkelijk op het moment van de overgang van dit leven naar het eeuwige leven bij God bij ons wil zijn. Moge ook op dat bijzondere moment God, door de Eucharistie, velen bereiken en mogen wij Hem niet afwijzen.”
Na afloop van de Eucharistieviering en aansluitend het moment van stille aanbidding liepen de pelgrims uit de parochies van het Aartsbisdom Utrecht de route van de Stille Omgang door de binnenstad van Amsterdam.

Lees hier de preek van kardinaal Eijk

Foto’s: Dorien de Brouwer, Alberto Hadida, Dorothé van Diemen, Menno van Driel