Ariëns: een franciscaan in geloven, doen en laten

In Maarssen (parochie St. Jan de Doper) vond op 30 augustus de jaarlijkse Ariënsherdenking plaats. Bij het graf van Alphons Ariëns was een gebedsviering met mgr. Woorts als agens, gevolgd door een Eucharistieviering in de nabijgelegen H. Hartkerk. Voor de studenten van de Utrechtse priesteropleiding het Ariënsinstituut geldt deze herdenking als de opening van het studie- en vormingsjaar.
Voorafgaand aan de gebedsviering bij het graf van Alphons Ariëns was er een stille tocht vanaf de Heilig Hartkerk naar de begraafplaats Beerensteijn. Het motregende een beetje, maar al lopend langs de nog stille Vecht werd het droog. Tijdens de gebedsviering drupte het soms ook. Hub Crijns, vice-voorzitter van het Ariëns-Comité, noemt de jaarlijkse herdenking van het overlijden van pastoor Ariëns “een belangrijk moment in de devotie voor Alphons Ariëns. Katholieken kunnen bidden voor een verhoring en met hun gebed tot Ariëns een steentje bijdragen in het proces van zaligverklaring, dat nu in Rome goed vordert.”

Mgr. Woorts haalde in de gebedsviering naar voren, dat Franciscus van Assisi 800 jaar geleden overleed. In de studiejaren van Alphons Ariëns was de Derde Orde van Franciscus heel belangrijk. Katholieken, van paus tot gelovige, konden lid worden van de Derde Orde van Franciscus. Mgr. Woorts: “Alphons Ariëns werd al in het eerste jaar van zijn verblijf in Rome lid van de Derde van Franciscus. In zijn verdere leven wordt hij een franciscaan in zijn geloven, doen en laten. Ariëns zoekt altijd armen, kwetsbaren op, in de eerste plaats de arbeiders op en in de laatste plaats de rijken en hij cijfert zichzelf altijd weg.”

Ariëns als volgeling van Franciscus
Bij de plechtige Eucharistieviering van de 98ste sterfdag van pastoor Alphons Ariëns in de H. Hartkerk werd mgr. Woorts geassisteerd door diaken Reuling Ofs, lid van het Ariëns-Comité, en rector Rozeman van het Ariënsinstituut. In zijn preek ging mgr. Woorts in op hoe Ariëns in zijn leven vorm heeft gegeven aan zijn lidmaatschap van de Derde Orde van Franciscus. Hij spitste dit volgelingenschap toe op hetgeen Jezus in het Evangelie van deze zondag voorhoudt: “Als iemand achter Mij aan wil gaan, moet hij zich verloochenen en zijn kruis opnemen en Mij volgen. Want wie zijn leven wil redden, zal het verliezen. Maar wie zijn leven zal verliezen omwille van Mij, zal het vinden” (Mt 16:24).
Mgr. Woorts: “Wellicht zou mgr. Alfons Ariëns de eerste zijn om ons er nu aan te herinneren dat het dit jaar 800 jaar geleden is dat de heilige Franciscus van Assisi gestorven is, om precies te zijn 3 oktober a.s. Onze paus Leo XIV heeft daarom dit jaar uitgeroepen tot een Franciscusjaar. Ja, mgr. Ariëns zou ons daar zeker aan herinneren,” aldus mgr. Woorts. “Naast het feit dat hij met hart en ziel priester was van het Aartsbisdom Utrecht – eerst als kapelaan in Enschede, daarna als pastoor in Steenderen en vervolgens in dit mooie dorp aan Utrechtse Vecht – was hij ook lid van de Derde Orde van de H. Franciscus. Dat is de tak van de Franciscanen – naast de orde van de Franciscanen zelf en die van de Clarissen – waarvan zowel leken als bisdom-priesters lid konden en kunnen worden. Dit om te leven in de geest van Sint Franciscus, door gebed, eenvoud, zorg voor Gods schepping, door vrede te bewerken zeker ook door gerechtigheid voor armen.”

Mgr. Woorts: “Het was zeker ook paus Leo XIII die kapelaan en later pastoor Ariëns zeer inspireerde door zijn sociale encycliek ‘Rerum Novarum’, waarin hij onder andere opkwam voor de rechten van arbeiders, waaronder die van vele vrouwen en kinderen. Het was deze paus Leo die de Derde Orde van Sint Franciscus zeer bevorderde en er zelf ook lid van was.”
Pastoor Ariëns richtte in Maarssen een Derde Orde van Sint Franciscus op waarvan zijn parochianen lid konden worden, om met elkaar – in het leven van alle dag, ieder naar eigen vermogen – in de geest van Franciscus Christus na te volgen, zo memoreerde mgr. Woorts. “Hij liet zich daarom getuige zijn testament niet begraven in zijn toog met paarse sjerp die hoorde bij zijn eretitel monseigneur, maar in een eenvoudige Franciscaner habijt.”
Franciscaan in geloven, doen en laten
Als laatste citeerde mgr. Woorts paus Leo XIV uit zijn pauselijke brief ‘Dilexi te’ van vorig jaar hoe treffend de heilige Franciscus inspiratie is geweest voor Alphons Ariëns in zijn geloven, doen en laten, en daarmee als inspiratie voor ons allen. “Zijn leven was een zich voortdurend wegcijferen; van het paleis (van zijn ouders) naar de melaatse, van de welsprekendheid naar de stilte, van het bezit naar de totale gave. Franciscus heeft geen sociale hulpdienst gesticht, maar een evangelische broederschap. In de armen zag hij broeders en zusters en ervoer Hij de weergave van de Heer. Zijn missie was bij hen te zijn door een solidariteit die afstanden overwon, door een medelijdende liefde. Zijn armoede was relationeel: zij bracht hem ertoe naaste te worden, gelijk, ja zelfde de mindere. Zijn heiligheid ontkiemde uit de overtuiging dat men Christus alleen maar echt kan ontvangen, wanneer je je edelmoedig geeft aan je broeders en zusters.”

Aanstelling van tot acoliet
Een bijzonder moment tijdens deze Ariëns gedachtenisviering was de aanstelling tot acoliet van priesterstudent Marko Bučić. Mgr. Woorts richtte zich tot hem: “Jij, Marko, wordt nu aangesteld officieel als acoliet, een belangrijke stap op weg naar die diaken- en de priesterwijding. Je ontvangt deze aanstelling nu aan het begin van jouw pastoraal jaar, jouw stagejaar, in de parochies Licht van Christus – De Meern, Vleuten en Leidsche Rijn – en H. Drie-eenheid – IJsselstein, Nieuwegein en omgeving. Dat deze aanstelling en de vervulling van de taken van de acoliet jou met grote dankbaarheid en vreugde vervult, en het diepe verlangen in jouw hart om van Christus te zijn, mag doen toenemen, ook als het kruis gedragen moet worden. Dat Franciscus en mgr. Ariëns jou, jullie priesterstudenten en ons allen mogen helpen om van harte en toegewijd Christus te volgen en Hem in onze naaste te dienen.”

Opening studiejaar Ariënsinstituut
In de H. Hartkerk was het beeldje van Alphons Ariëns, dat doorgaans rechts boven de ingang in het portaal hangt, nu voorin de kerk geplaatst. De gouden kelk van mgr. Ariëns was uit de nis gehaald en werd gebruikt tijdens de Eucharistievering. Na afloop van de viering gingen mgr. Woorts, de priesterstudenten en de celebranten op de foto.
Voorafgaand aan deze jaaropening hadden de priesterstudenten een periode van introductie in het leven op het Ariënsinstituut, de stad Utrecht en het Aartsbisdom Utrecht. Deze begon met een korte retraite in de St. Willibrordsabdij te Doetinchem waar ze, onder leiding van spirituaal pater Johan te Velde, de eerste Petrusbrief op de wijze van de lectio divina hebben gelezen. In de dagen daarna doken ze onder meer in de voornamelijk kerkelijke geschiedenis van de stad Utrecht, werden ze door mgr. Woorts rondgeleid door het bisschoppelijk paleis en werden ze diep geraakt door pastoor Oortman die het verhaal van pastoor Galama, kapelaan Van Rooijen en kapelaan Hegge vertelde: deze drie geestelijken boden in ‘s-Heerenberg tijdens de Tweede Wereldoorlog openlijk verzet tegen het nationaalsocialisme. Als afsluiting hoorden ze op de vooravond van de Ariënszondag een informatieve lezing over het leven van Alphons Ariëns door leden van het Ariëns-Comité, Hub Crijns en Jan Hinke.