Aartsbisdom > Missionaire Parochies Aartsbisdom > Dag missionaire parochie 2026: ‘Is er leven na de Doop?’

Dag missionaire parochie 2026: ‘Is er leven na de Doop?’

Voor het vierde jaar op rij organiseerde het Aartsbisdom Utrecht op zaterdag 14 november een dag over de missionaire parochie. Opnieuw was 50|50 Hotel Belmont in Ede de locatie en ook dit keer was het een vol huis: meer dan 200 vertegenwoordigers van parochies hadden zich aangemeld voor deze dag. Het werd een dag vol inspiratie, bemoediging en leren van elkaars ervaringen, waarbij de veelzijdigheid van de missionaire parochie duidelijk voor het voetlicht kwam. Er komt zeker ook een volgende editie: de aanwezigen konden zaterdag 29 januari 2028 alvast in hun agenda noteren.

Diocesaan projectmedewerker missionaire parochie Stephie The-Mertens en vicaris Kuipers (vicariaat Deventer) presenteerden de dag. Op het programma stond gebed en zang, een lezing, Lectio Divina, workshops, een informatiemarkt, Eucharistische aanbidding en heel veel onderlinge uitwisseling. “Vandaag is een soort reünie,” zo zei vicaris Kuipers in zijn welkomstwoord. “Je kent elkaar mogelijk van de Chrismamis, een bedevaart of een eerdere editie van deze dag. Maar er zijn ook veel nieuwe gezichten.” De aanwezigen kregen daarom meteen de gelegenheid om kennis te maken met voor hen onbekende mensen en te horen met welke achtergrond en welke verwachtingen zij naar deze dag waren gekomen.

Paul Graas is betrokken bij Credo (een platform voor jonge nieuwe katholieken met video’s en meer) en houdt zich bezig met projecten voor jongeren op het gebied van het katholieke geloof, karaktervorming en mentale gezondheid. Hij gaf in zijn inleiding ‘Op zoek naar grond en identiteit’ een schets van de samenleving, van de zoektocht daarin van met name jongeren en hij maakte duidelijk wat de Kerk deze zoekers te bieden heeft. Volgens Graas biedt de maatschappij jongeren momenteel weinig houvast – er is sprake van individualisme en polarisatie en voor jonge mensen is het allerminst zeker dat ze het (economisch) beter zullen hebben dan hun ouders. Er zijn veel gebroken gezinnen en er is weinig moreel houvast.

“Het is de Kerk die vaste grond kan bieden en een sterke identiteit in Christus heeft,” aldus Graas. “In de jaren zestig, zeventig en tachtig zochten mensen verandering, nu is het andersom en zoeken mensen juist vastigheid.” Nieuwe katholieken hebben dan ook een diep verlangen om hun identiteit te uiten, zo zei Graas. “Dat hebben ze nooit kunnen doen. Daarom trekken de liturgie, gezang en wierook mensen aan.”
Als parochie beschikken we volgens Graas over de taal waarmee we de zoekende mensen kunnen verwelkomen. Hij gaf drie voorbeelden:
Jij bent oneindig geliefd.
Jouw leven doet ertoe.
Je hebt een Familie.
Graas: “Zeker voor mensen die dat niet hebben ervaren omdat ze uit een gebroken gezin komen, biedt dit een ingang. De vraag is niet alleen ‘wie ben ik?’ maar ook: ‘wie zeggen anderen dat ik ben?’” Het is volgens Graas belangrijk om nieuwe mensen eerst een Alpha of ander traject te laten doen, zodat ze al enigszins in de gemeenschap zijn geworteld. “Hoe staan we als parochie echt open voor de zoekenden? Dat vraagt iets van ons, zeker in de richting van jonge zoekers omdat zij een moeilijke relatie met instituties hebben.” Veel zoekers beginnen online, aldus Graas. Pas daarna maken ze de sprong van de veilige digitale wereld naar de parochie. Graas: “Nieuwe bekeerlingen vertrouwen vaak eerder een Amerikaanse katholieke TikTokker dan een bisschop, kardinaal of de paus. We moeten investeren in nieuwe mensen dan ook niet overlaten aan alleen de pastoor of diaken, het is een taak voor de hele parochie, een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarom moeten parochianen worden toegerust om jonge zoekenden te begeleiden.” En niet alleen in het traject naar hun Doopsel en Vormsel maar eveneens daarna “want ook dan hebben ze aandacht nodig.”

Paul Graas haalde het boek ‘De kunst van mensen kennen’ aan van de Amerikaanse journalist David Brooks. Brooks beschrijft daarin dat gezien worden de meest fundamentele menselijke behoefte is. Als je je niet gezien voelt, voelt het alsof je niet bestaat. Graas: “Persoonlijk contact is een deugd of skill die je volgens Brooks kunt ontwikkelen. Voor het voeren van zulke betekenisvolle gesprekken zijn vier dingen nodig: De ander volledige ruimte geven (dus zonder voorwaarden of vooroordelen); tijd en aandacht (daarbij is ook de lichaamshouding van belang); bescheidenheid (de ander is geen probleem om op te lossen maar een mysterie om te ontdekken); actief luisteren (minder wat-vragen en meer waarom-vragen).”
De aansluitende Lectio Divina werd ingeleid door pastor Gauthier de Bekker. De ruim tweehonderd aanwezigen deelden zich op in kleine groepjes en gingen in gesprek over Gen. 18,1-16. Daarin bezoekt de Heer de bejaarde Abraham en Sara en kondigt aan dat Sara over een jaar een zoon zal hebben. De verschillende aspecten van gastvrijheid, van geven en ontvangen en de wijze waarop de Heer tot ons spreekt kwamen in de gesprekken aan bod.

Na de lunch – tevens het bijpraatmoment bij uitstek – konden de deelnemers kiezen uit vijf praktische en interactieve workshops. Voor zijn groep serveerde Paul Graas het uitdagende thema ‘Er is leven na de Doop’ over hoe de parochie jongeren kan helpen om – eenmaal gedoopt – stevig te verankeren in de gemeenschap en hun katholieke geloof te laten wortelen. Graas ‘waarschuwde’ de deelnemers aan zijn workshop dat hij “geen kant-en-klare antwoorden had, maar wel kant-en-klare vragen. De belangrijkste is: waarom haken sommige nieuwe katholieken af en verdwijnen ze?” De deelnemers bespraken de vraag in groepjes en kwamen met een veelvoud aan antwoorden, zoals: aandacht voor het persoonlijk gebed en de dagelijkse geloofswandel ontbreekt soms in de voorbereiding van nieuwe katholieken. Net zo goed is het belangrijk dat er in de omgeving van de nieuwe katholiek (werkkring, vrienden) steun is voor de gemaakte geloofskeuze. Jongeren ervaren soms een gebrek aan inbedding in de geloofsgemeenschap, ook door het ontbreken van leeftijdgenoten. Ook genoemd: de algemene schroom van jongeren in deze tijd om duurzame keuzes te maken en commitment te tonen, de ‘crisis van het enthousiasme’ (na de toetreding tot de Kerk neemt de passie af), andere verplichtingen (zoals sporten op zondag), grote gerichtheid op liturgie en minder op het parochieleven en diaconie. En ook: schroom bij de parochie om aan afhakers te vragen waar ze zijn gebleven.
Maar parochies kunnen ook wat doen, zo bleek na de tweede discussieronde: koppel een nieuwe katholiek aan iemand in de parochie (buddy-systeem), geef taken aan de nieuweling, start kleinschalige huiskringen/gebedsgroepen, organiseer een jongeren (app)groep. Heel belangrijk: de hele parochiegemeenschap is verantwoordelijk voor de inbedding van de nieuwe katholieken, niet alleen het pastorale team.

Heleen van de Reep (bisschoppelijk gedelegeerde voor catechese en geloofsvorming in het bisdom Rotterdam) verzorgde de tweede workshop. Zij boog zich met de deelnemers over Missionaire parochie zijn buiten de (grote) stad: een parochie met dorpskernen kent een andere dynamiek dan een stadsparochie: hoe kunnen we ook daar missionair zijn? Van de Reep: “Dan moet je menskracht en geldelijke middelen inzetten en bijvoorbeeld ook investeren in ruimtes (zoals een keuken).” In een situatie van kerksluiting heeft het tijd nodig maar het gebeurt wel degelijk dat mensen op een andere locatie ‘hun’ plek weer vinden. Volgens haar is het belangrijk om alle nieuwe activiteit te toetsen aan Jezus die immers “het begin is van alles.” Ze vertelde onder meer over het belang van Alpha: “Je ziet dat het verandering teweegbrengt bij mensen. Het is geen catechumenaat waar je meer in de Kerk wordt ingevoerd, maar het is een initiële, een begin-evangelisatie.”
Als voordelen van een dorpsparochie noemde ze: De schaal is kleiner dus mensen kennen elkaar; kleinere schil, een netwerk van relaties waar je een beroep op kunt doen, de kracht van tradities. Maar nadelen zijn er ook: kerken liggen soms buiten het dorp, ieder dorp heeft een eigen identiteit en zet zich af tegen een ander, de kerk is een veredeld dorpshuis, het Calimero-effect, er is soms sprake van een geïdealiseerd verleden.

Zr. Theresa Anne O.P. is dominicanes van St. Caecilia (gevestigd in Sittard). Zij is afkomstig uit de Verenigde Staten maar uitgezonden naar Nederland. Het apostolaat (of de roeping) van haar congregatie is het prediken van het Evangelie door het geven van onderwijs, catechese en evangelisatie. In haar workshop ging ze in op het belang van blijvende vorming. Het concept van catechese is vaak erg smal, zo stelde ze: we denken doorgaans dat het daarbij alleen gaat om de voorbereiding op de Eerste Communie en het Vormsel, “maar paus Johannes Paulus II zei het al: volwassenencatechese is de voornaamste vorm van catechese,” aldus zr. Theresa Anne. Ook benadrukte ze hoe belangrijk het is dat Jezus Christus in élke catechese (en dus niet pas ergens in de loop van een reeks bijeenkomsten) een centrale plaats krijgt. Ze nam de deelnemers mee in de ecclesiale methode (een model voor de opbouw van een catecheseles in vijf stappen, ontwikkeld door mgr. Francis Kelly), die volgens haar geschikt is voor alle leeftijden.

Ruben Zelissen (Credo) en pastor Gauthier de Bekker verzorgden een workshop over het begeleiden van jongeren van de online wereld naar de fysieke katholieke gemeenschap: ‘Van online zoeken naar offline vinden’, oftewel: “hoe we een brug kunnen zijn om mensen van alleen zoeken op het internet een thuis te geven in onze gemeenschap/parochies,” aldus De Bekker. Daarbij bewandelden ze twee wegen waarover de deelnemers na een introductie met elkaar in gesprek gingen: die van de website en de kleine groepen, en die van het welkomstteam en buddy’s.

Zo werden al snel de mobiele telefoons tevoorschijn gehaald om elkaars parochiewebsites te bekijken en vergelijken: is snel te vinden waar en wanneer de Heilige Mis is? Met wie kan iemand contact opnemen? Staat er niet teveel informatie op de homepage? Wanneer start een Alpha of catechumenen cursus? En als zich nieuwe mensen melden zijn kleine groepen voor deze catechumenen belangrijk: “Organiseer een Alpha cursus of eens in de drie weken een samenkomst met thee en koek en Lectio Divina, of bespreek dan de lezingen van die week.”

Mgr. Hoogenboom begeleidde de workshop over het voeren van een synodaal gesprek in de missionaire parochie. In een viertal groepen bogen de deelnemers zich over de vragen ‘Wat betekent het dat Jezus ons zijn vrienden noemt?’, ‘Wat betekent het voor jouw relatie met Hem?’ en ‘Wat betekent de vriendschap met Jezus voor jouw relatie met je naasten?’ Afwisselend in stilte, gebed en gesprek (zonder interrupties en met evenveel spreektijd voor iedereen) werden deze vragen uitgediept.

Na de workshops verzamelden de deelnemers zich in de grote zaal voor de gezamenlijke afsluiting met gebed, zang en Eucharistische aanbidding. Vicaris Kuipers vroeg daarbij een aantal aanwezigen om – kort – deze dag samen te vatten. Genoemd werden: inspiratie, gastvrijheid, volgeling, verbonden met de wijnstok, ontmoeting met anderen, onuitputtelijke motivatie, warme, liefdevolle aandacht voor elkaar, lekker eten [zeker niet onbelangrijk], Jezus is het centrum van onze boodschap, bemoedigend en: voor de Heer is niets te moeilijk. Die laatste uitspraak was volgens vicaris Kuipers ook meteen de ultieme afsluiting van deze dag, zodat het slotlied werd ingezet.