Kardinaal Simonis prees zijn voorganger destijds als een bijzonder mens. “ Ik waardeer hem bijzonder als een bisschop die zich vóór, tijdens en na het Tweede Vaticaans Concilie op energieke en deskundige wijze inzette voor het herstel van de eenheid van de christenen. Ook als aartsbisschop van Utrecht was het zijn streven “de waarheid in liefde” te dienen.”

Willebrands werd op 4 september 1909 geboren in Bovenkarspel. Op zijn 24e werd hij priester gewijd. Na een studie in Rome werd hij achtereenvolgens docent en rector van het seminarie Warmond.

Oecumene

De kardinaal interesseerde zich altijd al voor de oecumene. In Nederland was hij actief voor de Willibrordvereniging voor oecumene. Dat trok ook de aandacht van Rome. Daarom benoemde paus Johannes XXIII hem in 1960 tot secretaris van het pas opgerichte Secretariaat voor de Eenheid van de Christenen. Hij werkte daar samen met de befaamde kardinaal Bea. Tijdens het Tweede Vaticaans Concilie werkte Willebrands mee bij het opstellen van stukken over de verhouding met andere kerken, godsdienstvrijheid en interreligieuze dialoog.

Paus Paulus VI benoemde Willebrands in 1969 tot hoofd van het Secretariaat. In datzelfde jaar creëerde hij hem kardinaal. Vanwege zijn vele werkreizen werd hij ook wel “de Vliegende Hollander” genoemd. Hij stond aan de basis van de historische ontmoeting tussen paus Paulus VI en de orthodoxe patriarch Athanagoras, waarbij de wederzijdse excommunicatie uit 1054 werd ingetrokken.

Utrecht

Willebrands werkte hard door in Rome, ook nadat hij in 1975 werd benoemd tot aartsbisschop van Utrecht. In 1983 legde hij zijn functies neer vanwege zijn leeftijd. Ook na zijn afscheid bleef de kardinaal hogelijk gewaardeerd om zijn inzet voor de Christelijke eenheid.

Bij zijn installatie in Utrecht noemde hij als kerntaken van de kerk: zorg voor de samenleving, mensenrechten en de eenheid van Christenen zoals verlangd door het Tweede Vaticaans Concilie.

Priesteropleiding

Eén van zijn belangrijkste wapenfeiten als aartsbisschop van Utrecht was het opnieuw oprichten van een priesteropleiding. In 1979 werd het Ariënskonvikt opgericht dat tot op de dag van vandaag priesters opleidt in samenwerking met de Faculteit Katholieke Theologie.

In Utrecht stond hij bekend om zijn zachtaardigheid. Daarom droeg een boekje bij gelegenheid van zijn 35-jarig bisschopsjubileum de titel “Vriendschap als wapen.” Het boekje is een weergave van een interview dat met de toen 90-jarige emeritus is gehouden.